in

Bạn biết gì về dòng nhạc “bất quy tắc” lo-fi của những kẻ mộng mơ?

Dù bị đánh giá là dòng nhạc rẻ tiền, kém chất lượng nhưng lo-fi vẫn được rất nhiều bạn trẻ yêu thích bởi chỉ cần thả lỏng bản thân vài phút theo những âm thanh lạ tai ấy, chúng ta thực sự cảm thấy vô cùng thoải mái.

Gần đây, anh bạn trẻ Nguyễn Trọng Tài thực sự đã tạo nên “cơn bão” trên cộng đồng mạng với ca khúc Hongkong1 được hát ngẫu hứng khi ngà ngà say trên bàn nhậu và vừa ra mắt bản full cách đây vài ngày. Nghe Hongkong1, chúng ta như có thể thấy và sờ vào sự cũ kĩ, bụi bặm, những ánh đèn vàng vọt nơi phố thị trong từng câu hát. Thứ âm thanh mộc mạc nhưng lại khiến người khác nghiện từ khi nào không biết có tên gọi là lo-fi (được viết tắt từ low-fidelity). Dù không thực sự là một ca khúc nổi bật của phong cách nhạc lo-fi, nhưng thứ âm nhạc chậm rãi, kết hợp việc đan cài soul và jazz đã khiến khán giả tò mò. Liệu lo-fi là gì và sức hút của nó đến từ đâu?

Hongkong1 đang tiếp tục làm mưa làm gió trên cộng đồng mạng thuộc dòng nhạc lo-fi

Lo-fi không quá cầu kỳ về nhạc cụ, chất liệu, thậm chí cả ca từ và nó cho phép sự xuề xòa về âm thanh như một đặc trưng riêng biệt. Dòng nhạc này được xem là bộ mặt “phản diện” của hi-fi và không hàm chứa bất kỳ một ràng buộc khắt khe nào. Bởi nó dường như chỉ là những tiếng “rè rè”, “ồm ồm” distortion của máy cassette, đĩa than hay một chiếc tivi đen trắng cũ kỹ nào đó. Hay đơn giản hơn nó có thể là tiếng những vật dụng thông thường trong đời sống được ghi âm lại như tiếng mưa rơi, tiếng suối chảy, tiếng dép đi trên sàn gỗ về đêm… Lo-fi đa dạng và dễ sáng tạo đến mức có lúc ta tưởng nó chứa đựng tất cả âm thanh của cả vũ trụ này, tuy nhiên độ trung thực của nó lại khá thấp. Chính vì vậy, trước những năm 90, hầu như lo-fi không được các nhà phê bình đánh giá cao, vì còn quá nhiều thiếu sót. Được xem như “phế phẩm” của hi-fi, lo-fi thực chất có lý lịch như thế nào mà lại đốn tim hàng triệu bạn trẻ trên thế giới?

Năm 1979, sự xuất hiện của máy ghi âm đa phương tiện đã giúp cho hàng loạt các nhạc sĩ underground tạo dựng phong cách, cũng như phổ biến tác phẩm của họ thông qua băng cassette. Trong đó, các nhạc sĩ và người hâm mộ lo-fi chủ yếu là người da trắng thuộc tầng lớp trung lưu đến từ các khu đô thị ở Mỹ hoặc Anh. Suốt những năm 1980, các nghệ sĩ indie rock underground Mỹ cùng với một số nhóm post-punk của Anh chính là những người có các tác phẩm xuất sắc nhất thuộc dòng nhạc lo-fi. Dù xuất hiện từ khá lâu trước đó, nhưng thuật ngữ lo-fi mãi mới được ghi nhận lần đầu trong chương trình của William Berger trên đài phát thanh độc lập WFMU tại New Jersey (Mỹ)  vào lúc 18h – 18h30 thứ sáu hàng tuần từ năm 1986. Trong chương trình, thính giả thường gửi yêu cầu thông qua mail và những bản ghi âm đã phát bị đánh giá là được sản xuất trên các thiết bị rẻ tiền. Dần dà, những yếu tố như “kém chất lượng” và “rẻ tiền” đã trở thành điểm đặc trưng cơ bản nhất của lo-fi. Vậy cụ thể thì đặc trưng ấy có nghĩa là gì?

Có thể nói, những đặc trưng cơ bản của lo-fi là sự không hoàn hảo trong việc ghi âm và sản xuất, nó khiến lo-fi được tạo nên từ thứ âm thanh chất lượng thấp, cũng như chứa nhiều lỗ hổng kỹ thuật. Thế nhưng, những sự lộn xộn đó lại vô tình tạo nên tính nghệ thuật của nhạc lo-fi. Bên cạnh đó, chính nhịp điệu chậm rãi, mang âm hưởng của nhiều dòng nhạc “kén” thính giả như hiphop, soul, jazz đã khiến lo-fi phút chốc trở thành những ca khúc nhẹ nhàng, bay bổng và cực kỳ lôi cuốn. Nhiều người còn cho rằng, đây là dòng nhạc được tạo ra để dành riêng cho những kẻ mộng mơ, dù thực chất ban đầu các nhà sản xuất dùng nó để thể hiện cá tính của mình (gọi là DIY) và được xem như một phần không thể thiếu của punk-rock.

Lần đầu nghe lo-fi, bạn dễ có cảm giác rằng đó chỉ là những âm thanh kỳ quái, bởi trong bản thu dương như chỉ có tiếng ù ù chưa được sàng lọc kỹ và hoàn toàn giống với vết xước của chiếc radio cũ. Có lẽ vì vậy mà lo-fi mang màu sắc retro khá đậm với phần sample thường là những lời thoại hay câu hát trong một bản jazz, blue hay một bản nhạc xưa nào đó tùy theo sở thích của người sản xuất. Một số kỹ thuật được áp dụng thường là tiếng sóng răng cưa kiểu tần số bị nhiễu, tiếng chà đĩa như các DJ vẫn làm… Các định nghĩa về sự “méo mó” trong nhạc lo-fi đôi khi tưởng như chồng chéo lên nhau, nhưng thực chất mọi thứ đều chứa đụng quy chuẩn nhất định. Hình thức méo mó nổi bật nhất trong thẩm mỹ nhạc lo-fi là sự biến dạng hài hòa, giúp những điều tưởng chừng không hoàn hảo trở thành một câu chuyện thú vị cho người nghe.

Khoảng thời gian gần đây, thứ nhạc kỳ lạ này đã trở thành một nguyên liệu làm nên thành công của rất nhiều kênh YouTube stream nhạc. Chỉ cần kết hợp lo-fi cùng một bức ảnh gif nhân vật anime, người ta đã tạo ra một loại kênh radio cực thịnh hành trên YouTube dưới cái tên: “lo-fi hip-hop”, “chillhop” hay “lo-fi hip-hop radio for studying, relaxing, and gaming”. Chạy liên tục 24/7, phát ra thứ nhạc vô cùng thư giãn, lơ lửng, giúp người nghe tập trung hơn vào mọi thứ mình đang làm. Trong đó phải kể đến một loạt nghệ sĩ nổi tiếng với dòng nhạc lo-fi trên YouTube như Jinsang, Evee, Sophie Myers với những bản nhạc lo-fi nổi tiếng hoặc Nujabes, một nghệ sĩ Nhật Bản đã qua đời từ năm 2010 nhưng các tác phẩm của anh vẫn còn được coi là kiệt tác tới tận bây giờ.

Điều đặc biệt là khi âm nhạc underground đang dần khẳng định giá trị của mình, nhiều nghệ sĩ đã được công chúng biết đến nhưng để đạt được điều đó, họ đã chấp nhận đánh đổi rất nhiều thứ, thậm chí bỏ quên những gì thuộc về bản ngã của mình. Ấy vậy mà, sau ngần ấy thời gian, lo-fi dường như chẳng có chút thay đổi nào, phải chăng vì nó đã lỡ trót diện lên cho mình một diện mạo và một tâm hồn hoài cổ nên không còn muốn chạy theo xu hướng để làm gì? Thứ khiến lo-fi vừa kén người nghe lại vừa như dream-pop, một khi đã nghiện thì khó dứt ra được là sự thỏ thẻ về mặt xúc cảm, nó thường mang đến cho người nghe nhưng âm thanh tự tình chân thành, mộc mạc. Chính bởi lẽ đó nên nếu bạn hơi mộng mơ và thích những bản nhạc không lời để khiến tâm hồn thư thái, tự do thì lo-fi là lựa chọn hoàn hảo nhất. Dù hơi khó để cảm “người bạn khó tính” này một chút, nhưng biết đâu càng nghe bạn sẽ lại càng nghiện chuỗi những âm thanh bất quy tắc này.

Nguồn ảnh: Tổng hợp

XEM THÊM:

</ul